Yurtdışındaki uygulamalarda yer alan hayat sigortası şartı Meclis'ten geçen Mortgage Yasası'nda bulunmuyor. Yani kredi çekenin ölümü halinde varisleri borcu üstlenmiş olacak.

TBMM Genel Kurulu'nda önceki akşam kabul edilen Konut Finansmanı Yasası ile Türkiye yeni bir finansman modeliyle tanıştı. İpoteğe dayalı uzun vadeli konut kredisi sistemi olan 'mortgage' modeli, sabit gelirli birçok vatandaş için 'kira öder gibi ev sahibi olma' hayalini besliyor. Ancak uzmanlar, tüketicinin, mortgage sisteminin satır arasındaki ayrıntılara dikkat ederek geleceğe dönük kararlar almasını öneriyor.

KİMLER YARARLANACAK?: Öncelikle tamamlanmış, yapı kullanma izni olan konutların satın alınmasında ve 'finansal kiralanmasında' kredi sağlanacak. Proje ve inşaat halindeki konutlar da sistemden yararlanacak. Konut sahibi olanlar, konutlarını yenilemek ve güçlendirmek için sahip oldukları konutu teminat göstererek kredi alabilecek. Çürük binalar krediyle desteklenmeyecek.

FAİZLER NASIL OLACAK?: İki tür faiz uygulanacak. Birincisi sabit faiz, ikincisi değişken faiz. Sabit faizi seçen tüketici ilk taksitte ne ödüyorsa, vade sonunda da aynı taksiti ödeyecek. Sözleşmede başlangıçta belirlenen oran iki tarafın rızası olmadan değiştirilemeyecek. Değişken faizde ise kredi faiz oranlarının dalgalanması belli aralıkları geçerse, banka da faizini buna göre ayarlayacak. Referans veriler, Merkez Bankası endeksleri olacak.

TEMİNAT NEDİR?: Hiç peşinatı olmayan tüketici sistemden yararlanamayacak. Peşinat miktarı piyasa şartlarında belirlenecek. Bunun yüzde 20-30 arasında bir oranda oluşması bekleniyor. Teminat olarak çek ve senet verilemeyecek. Tek teminat, konut ipoteği olacak.

SİGORTASI VAR MI?: 'Hayat sigortası', Türkiye'deki uygulamaya alınmadı. Yani kredi çekenin ölümü halinde varisleri borcu üstlenmiş olacak.

ÖNCEKİ KREDİLER: Daha önceden konut kredisi alanlar, aldıkları krediyi yeni konut finansman sistemine göre yenileyebilme imkanına sahip olacak.

ERKEN KAPATANA CEZA: Ödeme takviminin bir aşamasında borcunun kalanını kapatmak isteyenler anaparanın üstüne % 2 komisyon ödeyecek.

İCRA KOLAYLAŞTI: İki taksit aksatan tüketiciye finansman şirketi bir ay süre tanıyacak. Üçüncü taksit de aksatılırsa banka ipoteği satma hakkına sahip olacak. Konutun satış değeri borcu karşılamazsa tüketici kalan zarardan sorumlu olacak. Satış fiyatı borcu aşarsa, kalan miktar tüketiciye ödenecek.

PROJE BİTMEZSE: Finansman kuruluşu, proje halindeki konutun tamamlanmaması ya da teslim edilmemesinden tüketiciye karşı satıcı ve sağlayıcı birlikte sorumlu olacak.

Kredi maliyetleri yüzde 1 ucuzlar

Yasa öncesi konut kredilerinden alınan faizin yüzde 5'i oranındaki Banka Sigorta Muamele Vergisi bundan böyle alınmayacak. Ayrıca her yıl belirli bir tutar üzerinden alınan Damga Vergisi kaldırıldı. Konut ve ipotek finansmanı kuruluşlarınca konut finansmanı kapsamında tesis olunacak ipotek işlemleri de harca tabi olmayacak. Bunun maliyeti yüzde 1 oranında etkilemesi bekleniyor.

Faiz düşüşü için vakit erken

BankacIlar, Mortgage Yasası'nın çıkmasının ardından faizlerin düşmesini beklemenin doğru olmadığı görüşünde.

Yasanın uzun süredir beklenen bir düzenleme olduğunu ve konut kredilerinde büyük bir potansiyelin bulunduğu Türkiye'de bu yasal düzenlemenin etkisinin mutlaka görüleceğini belirten Türk Ekonomi Bankası Genel Müdürü Varol Civil, 'Ama yasanın çıkmasıyla faizlerin düşmesini beklemek doğru değil. Çünkü faizlerin düşmesinin yasa ile bire bir ilişkisi yok. Merkez Bankası, kendi enflasyon hedeflemesi açısından uygun gördüğü anda faizleri düşürdüğünde ancak bu kredilerinin faizlerinde düşüş görebiliriz' diye konuştu.

Fortis Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Tayfun Bayazıt da konut finansmanı yasasının etkisinin zaman içinde görüleceğini belirterek, 'Özellikle orta ve düşük gelir grubundakiler için nominal faizlerin daha düşük olması lazım ki aylık taksitler daha rahat karşılanabilir

hale gelsin. Bu, tabii ki yasal mevzuatın çıkması ve piyasaların çalışmasıyla mümkün. Ancak yasanın çıkmasının hemen ertesi günü olmaz. Bununla ilgili alt düzenlemeler de şart'' dedi.

Akşam Gazetesi /